Ở thời điểm viết bài này, Sơn Tùng MTP mới ra bài “Đừng làm trái tim anh đau”. Đây cũng đúng vào dịp nhân viên ngành kiểm toán đang trải qua giai đoạn performance review. Chúng ta cũng nên phát hành bài hát cho riêng mình cho thời điểm này “Đừng làm trái tim staff đau”.

Thực tình mà nói, performance review là chuyện năm nào cũng có, và công ty nào cũng thực hiện. Với người trong ngành kế – kiểm – tài chính và làm việc ở audit firms, chuyện này thường diễn ra vào giữa năm, khi mùa bận đã qua. Đây là lúc bạn và các sếp cùng dành thời gian để nhìn lại, đánh giá chất lượng công việc hoàn thành của bạn trong một năm vừa qua. Kết quả cuối cùng là quyết định thăng chức (promotion), tăng lương (salary increase), thưởng (bonus), phần thưởng (award), etc. Thông thường, những thứ này sẽ được thông báo vào đầu tháng 7. Mục đích là để tất cả mọi người trong firm bắt đầu chuẩn bị cho kỳ mới, hoặc chuẩn bị nộp đơn xin nghỉ việc để nhảy qua công ty khác.

Performance review luôn có sự thay đổi qua các năm. Ngày trước, nó có một thủ tục với tên gọi rất mỹ miều – “round table”. Nghĩa là, sẽ có một cuộc meeting 1-1 với HR về performance của mình trong năm vừa qua. Lúc đó mới biết được, mình được rate mấy, được thăng chức không, lương tăng bao nhiêu, thưởng như thế nào. Do tính chất quan trọng, nhiều cuộc meetings diễn ra rất căng thẳng, nhất là khi sự khác biệt về đánh giá của chính nhân viên và của HR và các sếp. Có những cuộc meeting kéo dài vài tiếng đồng hồ, hoặc sang cả ngày hôm sau, đó không phải là chuyện hiếm.

Bây giờ, có lẽ thủ tục đã đơn giản hơn nhiều. Lý do đầu tiên, round table tốn thời gian và căng thẳng quá. Một lần round table mà phải diễn ra mấy ngày mới xong, chưa kể công chuẩn bị. Quá trình trao đổi không phải lúc nào cũng diễn ra suôn sẻ, nhiều lúc như một cuộc tranh cãi. Lý do thứ hai, giờ không còn nhiều và sẵn staff để kén như trước nữa. Bây giờ, toàn ngành lúc nào cũng thiếu nhân sự, làm căng như trước, nhân viên rời đi hết thì cũng chẳng ai làm. Thế nên, các firms chuyển qua hình thức khác đơn giản và nhẹ nhàng hơn. Như kiểu, xong job nào thì kêu manager đánh giá performance của từng người trong team luôn, sau chỉ cần tổng hợp lại là được.

Về chuyện của bản thân, hồi mình mới qua Malaysia, khi làm performance review, trong mục areas for improvement, mình lúc nào cũng chỉ ghi đúng 3 điều:

• Enhance technical knowledge.

• Improve communication skills.

• Improve English proficiency.

Lý do là đây:

• Mới là junior, kiểu gì cũng chưa nắm được nhiều chuẩn mực phức tạp, cần nâng cao kiến thức.

• Junior mới đi làm, chưa tiếp xúc nhiều với các anh chị kế toán dày dặn, cần cải thiện kỹ năng giao tiếp.

• Mới qua nước ngoài, trong khi tiếng Anh không phải tiếng mẹ đẻ, cần nâng cao khả năng tiếng Anh.

Mình cứ lặp đi lặp lại mấy điều này ở suốt mấy kỳ performance review. Đến nỗi, sau vài lần đọc, Director phải cười và gõ đầu mình, kêu “Sao lúc nào tao thấy mày cũng ghi mấy cái trên vậy nhỉ? Hóa ra, mấy năm trời làm ở đây, mày không học được gì à? Mày có bỏ ngay đi không thì bảo, ghi gì đó khác đi”. Lúc ấy mới chịu nghĩ điều “gì đó” mới để viết vào. Chuyện performance review trong ngành là như vậy đó. Ngành kiểm toán hay tài chính thì có nhiều title lắm, nên kiểu gì cũng sẽ được thăng chức. Mà đừng nghĩ performance review là kỳ thi “chấm điểm”. Hãy xem đây là dịp để bạn nói tiếng nói của mình với công ty, với cấp trên, và với chính bản thân: Mình đã thay đổi ra sao? Mình muốn gì tiếp theo? Mình nghĩ, đây mới là ý nghĩa quan trọng nhất của performance review, đặc biệt với sự phát triển sự nghiệp lâu dài của bạn.