Hồi làm việc ở Malaysia, có lần, mình thuộc team làm một khách hàng cực kỳ nhiều thử thách. Ngày nào đi làm cũng mệt mỏi, năng lượng đi đâu hết, toàn thở ngắn thở dài với nhau. Bao lần tự nhủ, đến ngày báo cáo ký xong, cả team phải đi ăn mừng hết mình một trận cho bõ đời.

Ấy thế mà, ông trời cứ thích thử thách và trêu ngươi lòng người. Một buổi sáng, khi deadline sắp đến, đang ngồi chăm chỉ làm việc trên văn phòng, Partner hầm hầm đi tới chỗ cả team, nói một tràng:

– Sáng nay bên khách hàng gọi cho tao từ sớm, cứ dí tao cái chuyện quyết định đủ các khoản. Tao nói đi nói lại rồi, bên ông ấy sẽ phải tự đưa ra quyết định. Số liệu, sổ kế toán, trách nhiệm lập báo cáo, trách nhiệm giải trình với Ban Giám đốc đều là của ông ấy. Chúng ta không việc gì phải quyết định, thay ông ấy chốt số hay giải thích gì cả. Chúng ta chỉ trình bày theo đúng những gì đã thấy và bằng chứng thu thập được. WE WILL NOT DECIDE ANYTHING!

Mới đầu buổi sáng làm việc, chưa gì đã nhận ngay bài động viên như này. Partner vừa rời đi, cả team liền quay qua ngồi cười, tám với nhau “Chắc sếp phải ức chế lắm thì mới phải tìm team để xả như này”. Director, ngày thường hay thét ra lửa, cũng chỉ cười và bảo team “Thôi chúng mày, cứ để sếp hạ hỏa trước đi, sắp xong con trăng này rồi. Hy vọng không có gì bất ngờ xảy ra nữa.”

Tất nhiên, đâu thể dễ dàng thoát nạn được như vậy. Buổi sáng hôm đó, khách hàng lại gọi Partner để dí tiếp. Vậy là, Partner mang luôn điện thoại ra chỗ team, bật loa to để cả team được nghe và góp giọng thỏa luận khi cần thiết. Cuộc gọi kéo dài 3 tiếng cuộc đời, chưa bao giờ thấy dài đằng đẵng như vậy. Vụ đó cả văn phòng đều biết, vì cái loa điện thoại được bật to hết cỡ. Nếu có giải thưởng vinh danh “Team of the Year”, team mình xứng đáng được trao giải nhất luôn.

Nhìn lại câu chuyện ấy sau nhiều năm, mình nhận ra vài điều đáng nhớ mà ai mới vào ngành cũng nên trải nghiệm một lần. Thứ nhất, nó giúp mình hiểu rõ hơn trách nhiệm của kiểm toán. Ví dụ như, trách nhiệm lập báo cáo tài chính thuộc về ban giám đốc. Dù có lên bao nhiêu bút toán điều chỉnh, quyết định có ghi nhận hay không vẫn thuộc về ban giám đốc. Kiểm toán cần giải thích lý do cho bút toán điều chỉnh đó. Nếu khách hàng không chấp nhận, luôn có thủ tục khác để đánh giá, liệu điều này có ảnh hưởng đến ý kiến kiểm toán hay không. Đây mới là điều kiểm toán nên chú ý này. Mặc cho deadline sắp đến, vẫn phải làm tròn trách nhiệm của mình, để báo cáo được chính thức phát hành.

Thứ hai, khách hàng luôn có những mối bận tâm của riêng họ. Trong câu chuyện trên, ông A lo ngại về việc phải giải trình nhiều với ban giám đốc, vì con số phải điều chỉnh cao quá. Hơn nữa, đây lại là năm đầu tiên ông ấy gia nhập công ty và phụ trách vấn đề này, nên ông ấy rất muốn để lại ấn tượng tốt đẹp. Do đó, dù hiểu rõ nội dung, nhưng ông ấy sẽ chưa chấp nhận ngay, cố gắng tìm cách để hạn chế trách nhiệm và phần việc về sau của mình. Nếu nắm bắt được suy nghĩ và tâm lý này, sẽ tìm được cách để trao đổi và thuyết phục hiệu quả hơn.

Thứ ba, giai đoạn sát deadline luôn là giai đoạn “bùng cháy” nhất. Lúc này, cả team mình đang chạy hết sức để chuẩn bị cho board meeting, rồi khách hàng công bố thông tin ngay sau đó luôn. Các bác cũng canh chọn ngày đẹp cơ, nhè đúng ngày deadline day để họp. Vậy nên, tất cả các bêu đều “vắt chân lên cổ” mà chạy, đảm bảo không có trục trặc phát sinh phút cuối. Vì lẽ đó, tâm lý đều căng thẳng hơn thường lệ. Tâm lý như này, nên nhiều khi các sếp xả, âu cũng là chuyện “có thể hiểu được”. Điều quan trọng là, sếp xả những gì. Nếu chỉ xả những thứ liên quan đến khách hàng và không trách team, chịu khó ngồi nghe chút cũng vui, sau có chuyện để ngồi gõ phím kể như này. Về sau, con job đó vẫn “lê lết” về đích đúng hạn. Đến nỗi, phút cuối, báo cáo vừa in được trang nào, Partner ngồi ngay bên cạnh, review và clear trang ấy luôn, không thể đợi cả bộ như bình thường được nữa. Âu cũng là một kỷ niệm nhớ đời cho mình, không bao giờ có thể quên được.