Lúc trước, mình có vô tình đọc được một bài viết giới thiệu về các loại hình và trách nhiệm chính của ngành kiểm toán trong 1 group nào đấy. Tất nhiên, kiểm toán nội bộ cũng được đề cập trong bài viết, vì đó là một trong 3 loại hình của kiểm toán, bên cạnh kiểm toán độc lập và kiểm toán nhà nước. Người viết bài nêu rằng, trách nhiệm của kiểm toán nội bộ là “làm trong các doanh nghiệp để kiểm soát rủi ro tài chính nội bộ”. Đáng tiếc, đây là điều không chính xác. Ơ này, thế lúc nào cũng chỉ là về “tài chính” thôi đấy à?

Vậy, trách nhiệm của kiểm toán nội bộ là gì? Bạn có thể hiểu đơn giản, công ty có những quy trình và hoạt động nào, công việc của kiểm nội bộ sẽ liên quan đến từng ấy. Kiểm nội bộ sẽ kiểm tra tính tuân thủ quy định pháp luật và chính sách công ty; đánh giá kiểm soát & các quy trình có hoạt động hiệu quả hay không; phát hiện sai sót, gian lận; và đưa ra tư vấn khuyến nghị. Để thực hiện tốt công việc của mình, công nhân kiểm nội bộ thường làm việc theo từng “chủ đề kiểm toán”, thu thập bằng chứng thông qua việc thực hiện hàng loạt các thủ tục kiểm toán, như kiểm tra, phỏng vấn, etc; từ đó đưa ra đánh giá và khuyến nghị. Mà nhiều lúc, không chỉ dừng lại ở đó, kiểm nội bộ cần follow-up, tiếp tục theo dõi về sau, coi có thực hiện nghiêm túc và mang lại sự cải thiện hay không.

Vì vậy, bạn có thể thấy, kiểm nội bộ không chỉ làm việc với quy trình tài chính. Trong tổng thể công ty, tuy tài chính là một bộ phận rất quan trọng, nhưng không phải là bộ phận duy nhất cần quan tâm. Ví dụ như, các quy trình liên quan đến nhân sự, IT, mua sắm (procurements), kinh doanh & bán hàng, sản xuất & vận hành. Kiểm nội bộ cần quan tâm đến tất cả những quy trình trên. Sai sót, gian lận, hay hoạt động không hiệu quả ở bất kỳ quy trình nào, chính bản thân doanh nghiệp sẽ là người chịu ảnh hưởng, hứng trọn bô bị úp.

Công nhân ngành đang làm việc ở lĩnh vực kiểm toán độc lập hoàn toàn có cơ hội để chuyển qua kiểm toán nội bộ. Tuy kiểm toán độc lập tập trung vào báo cáo tài chính, các thủ tục kiểm toán, tư duy logic và các kỹ năng cần thiết thì lại khá tương đồng. Các thủ tục kiểm toán độc lập như nào, ở kiểm toán nội bộ cũng tương đương. Kiểm toán độc lập cần bằng chứng có mức độ tin cậy cao, kiểm nội bộ cũng y như vậy. Kỹ năng cần thiết của công nhân ngành kiểm độc lập như nào, kiểm nội bộ cũng cần y chang. Nói chung là, kỹ năng bạn có khi làm trong kiểm độc lập đều là “key” để thành công trong kiểm nội bộ. Sự khác nhau về khối lượng, nội dung và trách nhiệm công việc sẽ dần dần được bù đắp sau một thời gian, khi bạn vô vị trí mới.

**************

Còn một thứ nữa mà mình hay trêu mấy đứa muốn làm kiểm nội bộ, đó là cần luyện kỹ năng “mặt dày” và sẵn sàng chịu “bị ghét”. Tâm lý bình thường của con người mà, tự dưng “bị” kiểm tra, có ai không thấy có chút lấn cấn. Cơ mà, việc của bên nào thì bên ấy cứ phải làm và hoàn thành cho tốt thôi. Việc mình mình lo chứ, các bạn nhỉ?