Thực ra làm kiểm toán ở Việt Nam vui mà, nhất là chuyện mai mối với khách hàng.

**********

Đi càng nhiều khách hàng, càng được mai mối nhiều. Hầu như ai làm ngành này đều trải qua ít nhất một lần, tin mình đi. Ví dụ như, bản thân mình nhận được đôi ba lần. Hết mối với em gái trẻ nhất phòng kế toán (giọng chua nhất phòng), con gái của cô phòng nhân sự (“nó khéo tay lắm, thêu hoa dệt gấm được hết”), đến cháu gái của chú bộ phận sản xuất (“nó hiền lắm, chăm chỉ lắm, nấu ăn ngon lắm”). Mỗi tội, chưa lần nào nhận được lời mối với con gái hay cháu gái của Giám đốc. Nếu có, có khi giờ mình thành “Ta cắp cặp ngồi làm văn phòng trong nước” đấy chứ.

Thực ra, ở Việt Nam, chuyện công nhân ngành trúng tiếng sét ái tình và phải lòng nhân sự khách hàng là chuyện không phải không có. Một anh công nhân kiểm toán ngân hàng nọ, một ngày đẹp trời gặp một em giao dịch viên hoặc làm tín dụng, thế là thành đôi. Một em gái đi kiểm kê, mệt quá vô tình ngủ thiếp trong kho, anh phó phòng nào đó đi ngang qua hỏi han, vậy là sau nên vợ nên chồng. Nghe như chuyện ngôn lù, nhưng đây là những câu chuyện thật mà mình hoặc bạn mình đã chứng kiến. Do đó, cơ hội vẫn có.

**********

Tuy nhiên, có vài điều cần lưu ý này.

Thứ nhất, luôn nhớ mục đích chính, đi đến khách hàng là để phục vụ công việc. Vì vậy, hãy tập trung hoàn thành công việc trước, đừng vội tơ tưởng đến những việc khác. Kể cả anh kế toán trưởng có đẹp trai cỡ Lê Min Hô Đồng Nai hay Soobin Hoàng Mai, em làm kho có duyên dáng như Lưu Diệc Phi hay Maria Ora… (gì đó), cứ phải xong việc trước đã.

Thứ hai, làm ngành “chuyên nghiệp”, nên cần lưu ý giữ đúng hình ảnh. Không chỉ là hình ảnh của bản thân, đó còn là đại diện của firm; không chỉ ở thời điểm này, đó có thể được truyền tai, gossip về sau. “Hành vi chuyên nghiệp” là điều đầu tiên cần ghi nhớ, nhất là trong chuyện trao đổi hay tiếp xúc với khách hàng. Chứ để khách hàng complain hành vi thiếu đứng đắn lên partner, lúc lên giải trình với Partner và HR là “vui” lắm đấy.

Thứ ba, hãy lưu ý đến những rủi ro đạo đức tiềm ẩn. Khách hàng có thể dùng mồi nhử “mai mối” để khiến mấy đứa team kiểm toán hỏi ít lại, đòi ít tài liệu hơn, hoặc ngó lơ mấy khoản cho anh chị. Mấy đứa thấy “mối” này ngon quá, ưng rồi, sợ mất mối, nên dễ dễ hơn. Vậy là, tự dưng vi phạm self-interest hoặc/và familarity risk rồi. Sau review hay clear file mà có vấn đề gì liên quan, mấy đứa có thể lãnh đủ.

**********

Hồi trước, lúc còn làm ở BDO Malaysia, trong một lần ICAEW ACA student 6-month ethical review với partner, mình có hỏi một câu: “Are we allowed to have a date or relationship with a person in customer’s finance department?”. Nghe có vẻ buồn cười, kiểu “thế mà cũng nghĩ ra”, nhưng đúng là có thể có trường hợp này thật. Vậy đố các bạn, Partner trả lời như nào đấy? Cùng thử đoán xem nào. 🙂

Lời khuyên nào dễ áp dụng nhất trong những trường hợp này? Trong mỗi firm, đều sẽ có 1 người đóng vai trò là “Ethic Partner”, chuyên giải đáp những câu hỏi hay thắc mắc liên quan đến ethic. Có gì không rõ, có thể hỏi anh/chị nhiều kinh nghiệm trong team. Chưa ưng ý, hỏi Manager hay Partner của team. Chưa ưng ý nữa, hỏi “Ethic Partner”. Liên quan đến ethic, Manager và Partner sẽ không ngó lơ đâu.