Ngày 4/9/2024, Gojek công bố quyết định rút khỏi thị trường Việt Nam. Mục đích đưa ra là để tập trung và tối ưu hóa tăng trưởng, đặc biệt là ở 2 thị trường quan trọng – Indonesia (quê nhà) và Singapore (hub của khu vực). Thị trường Việt Nam đóng góp quá bé cho tập đoàn (chỉ 1% doanh thu), nên sẽ không ảnh hưởng nhiều.

Việc rút lui của Gojek thực ra không có gì bất ngờ. Khi doanh thu và lợi nhuận không được như kỳ vọng, không thấy triển vọng sáng sủa trong tương lai, vậy thì tốt nhất nên tái cấu trúc. Đóng cửa hoạt động là một trong những lựa chọn tiềm năng. Làm như này, ít ra sẽ tiết kiệm chi phí, không tốn thêm đồng nào nữa. Chứ nếu tiếc tiền đã đầu tư, tiếc công tiếc sức đã bỏ ra mà cứ cố gắng bám trụ, có khi càng làm sẽ càng lỗ. Tiền đã đầu tư & công sức đã bỏ ra là “chi phí chìm” – sunk cost, không thể lấy lại được nữa. Bạn nào học Management Accounting, hay Financial Management chắc chắn sẽ biết đến khái niệm này. Trong quyết định kinh doanh, bỏ hẳn mấy khoản chi phí chìm ra ngoài là điều tiên quyết.

Trong cuộc sống, thú vị thay, bạn sẽ gặp rất nhiều trường hợp liên quan đến chi phí chìm. Một vài ví dụ như:

• Lỡ bỏ tiền mua vé xem show, hay đi chơi, mà vé không đổi, không hủy, không chuyển nhượng được. Vậy là vẫn quyết định đi, mặc dù nghe nhiều feedback “dở lắm”. Xong đi về, nó dở thiệt, “biết vậy ở nhà còn hơn”.
• Quyết định gắn bó với công ty có môi trường làm việc không phù hợp, vì tiếc công sức đã bỏ ra cho quá trình tuyển dụng.
• Quyết định gắn bó với ngành không phù hợp năng lực & sở thích, vì tiếc tiền và thời gian đã bỏ ra cho 4 năm đại học.
• Quyết định tiếp tục gắn bó với một người, dù biết người ấy tệ, vì tiếc tuổi thanh xuân đã dành cho nhau.
• Quyết định gồng lỗ chứng khoán, dự án kinh doanh cá nhân (cafe, bán hàng online, etc), vì tiếc tiền bạc, công sức và thời gian đã bỏ ra.
• etc…

Trên đây chỉ là một vài ví dụ liên quan đến “chi phí chìm” mà các bạn có thể gặp trong cuộc sống. Nói ngắn gọn, những gì đã xảy ra trong quá khứ là chuyện của quá khứ, không nên để ảnh hưởng đến quyết định quan trọng liên quan đến tương lai. Những lúc như này, nên nghĩ về tương lai, liệu rằng sự lựa chọn này có tốt không, có khiến bản thân vui vẻ & hạnh phúc hơn không, etc.

Tất nhiên, nói luôn luôn dễ hơn làm. Nhiều người biết vậy, nhưng thực hiện được hay không là một câu chuyện khác. Như công ty mẹ GoTo, quyết định rút hẳn ở thị trường Việt Nam rất kiên quyết, dù rằng qua 6 năm hoạt động, chắc chắn họ lỗ chổng vó. Còn các bạn, hãy thử nghĩ xem nào, sắp tới có cần phải ra quyết định quan trọng nào đó không? Nếu có, hãy lưu ý, xác định và loại trừ hết các khoản “chi phí chìm” này ra trước nhé.