Để mình kể cho mọi người nghe một câu chuyện trước đã nhé. Nó đã diễn ra cách đây hơn 10 năm, trong talkshow “Khởi nghiệp cùng BIG4” tại trường Đại học Kinh tế Quốc dân vào năm 2012. Các vị khách mời hôm đó toàn là HR Manager và Director của Big 4 firms. Lúc đó, có 1 anh sinh viên đứng lên đặt câu hỏi, liệu rằng các công ty Big 4 có thể lập 1 bộ phận riêng dành cho những người chỉ nói được tiếng Việt và chỉ phục vụ khách hàng Việt được không. Lý do là, anh ấy không tự tin lắm về khả năng tiếng Anh của mình. Cả hội trường cười ồ về câu hỏi đó, các anh chị HR từ Big4 đưa mắt nhìn nhau bối rối, chưa biết trả lời thế nào. Cuối cùng, chị Mai Trang, đại diện tổ chức nghề nghiệp bảo trợ chương trình, cất lời trả lời thay. Chị bảo, các công ty Big4 đều thuộc international network firms, yêu cầu tài liệu, working papers hay trao đổi công việc giữa các member firms đều bằng tiếng Anh. Do đó, rất khó để những bạn có tiếng Anh không tốt lắm đáp ứng được yêu cầu này. Vì thế, tiếng Anh là yêu cầu tối thiểu nếu muốn làm ở Big4 hay member international firms.

Câu chuyện đại loại là như thế. Nó lý giải phần nào lý do tại sao hầu hết các firm đều có yêu cầu về tiếng Anh với ứng viên. Nộp CV tiếng Anh, làm bài test bằng tiếng Anh, rồi phỏng vấn cũng bằng tiếng Anh. Tất nhiên, điều này là đúng và hợp lý. Cơ mà, chúng mình lại đang sinh sống và làm việc ở Việt Nam. Tiếng mẹ đẻ của chúng mình là tiếng Việt, đồng thời, Việt Nam cũng không có sự quá đa dạng về ngôn ngữ để phải chọn 1 ngôn ngữ chung cho mọi người cùng dùng. Do đó, hầu hết đều chỉ dùng tiếng Việt thôi, vậy là ổn rồi. Nên, có thời điểm, mình đã nghĩ rằng, trong quá trình tuyển chọn nhân viên, các công ty và firm kiểm toán nên có thêm vòng phỏng vấn tiếng Việt.

****************

Hãy thử nghĩ xem, nếu làm việc ở Việt Nam, chúng ta sẽ sử dụng tiếng Anh vào những lúc nào.

1. Làm working papers? Okay, nếu đó là yêu cầu bắt buộc của firm. Cơ mà, cũng không phải 100% đâu nhé. Mình từng biết nhiều trường hợp, member firm của international network hẳn hoi, senior kêu staff “Thôi chúng mày viết và giải thích bằng tiếng Việt đi, cho tụi tao còn đọc hiểu được”. Rồi, có firm, thỉnh thoảng vài working papers được viết bằng tiếng Việt. Đến lúc firm SEA qua review, mở awp tiếng Việt ra, trố mắt nhìn nhau “Ơ, thế lày là thế lào?”, rồi đành dùng google translate để dịch qua tiếng Anh. Mình nghe xong, không nhịn được cười, hy vọng chị google translate không dịch ra từ nào nghĩa dảk quá là được.

2. Trao đổi với khách hàng? Hừm, còn phụ thuộc trao đổi với ai. Nếu trao đổi với kế toán, đa phần là người Việt, vậy thì “dùng tiếng Việt cho nhanh đi em ơi”. Còn, nếu trao đổi với sếp người nước ngoài, vậy thì tiếng Anh thôi. Quan trọng là, bao nhiêu thời gian để trao đổi với sếp, bao nhiêu thời gian trao đổi với kế toán người Việt. Mình nghĩ rằng, phần lớn thời gian là dành cho vế sau.

3. Họp và training với member firm nước ngoài. Cái này thì đúng, phải dùng tiếng Anh thôi, không cãi được.

4. Lên báo cáo bằng tiếng Anh + deliverables cho group auditors. Cái này chuẩn, cũng phải dùng tiếng Anh này. 

Vậy là, chung quy lại, sẽ chỉ có vài trường hợp như trên mà mọi người bắt buộc phải dùng tiếng Anh. Rõ ràng, tiếng Việt vẫn đóng một vai trò lớn. Đó là một niềm hạnh phúc vô bờ bến khi làm việc ở Việt Nam. Chém gió với mọi người trong team ư? Dùng tiếng Việt. Trao đổi hay cãi nhau với kế toán khách hàng ư? Tiếng Việt đi em nhé. Clear review notes, thầm “combat” với sếp à? Dùng tiếng Việt để em bắn rap cho nhanh nào sếp ơi. Đi ra chợ mặc cả hay order tà tưa sao? Tiếng Việt đi, chứ hello và thank you làm gì. Thấy tiện lợi cực kỳ chưa nào? 

Còn, nếu ra nước ngoài làm việc, câu chuyện sẽ khác đi rất nhiều. Mọi thứ tối thiểu đều cần tiếng Anh. Nếu không tự tin về tiếng Anh, nhiều lúc sẽ không thể diễn giải và trao đổi hiệu quả được đâu. Mà, tiếng Anh trong đời sống lại rất khác với tiếng Anh mình học và dùng ở Việt Nam. Lại nhớ, lúc mới qua Malaysia làm việc, khi làm performance review, mình cứ auto điền “Improve English skills” vào mục Areas to be Improved. Sếp đọc xong cứ cười khà khà, kêu “Mày có bỏ ngay câu này ra cho tao không thì bảo, ai cần mày phải cải thiện cái đó nữa đâu. Trong công việc bây giờ, trình của mày thế này là đủ rồi.”

****************

Đấy là trong công việc, ra ngoài office thì còn khác nhiều. Ví dụ như, đi ăn hay đi chơi với tụi người Hoa thì tụi nó nói tiếng Hoa với nhau, đi với tụi người Malay thì chúng nó nói tiếng Bahasa, còn đi với tụi Pháp hay Hà Lan thì tụi nó dùng tiếng Pháp và Hà Lan của tụi nó. Mấy thứ tiếng đó thì mình tịt, nên, ngồi nghe như vịt nghe sấm, chịu không join câu chuyện được. Thỉnh thoảng có đứa sẽ quay qua nói tiếng Anh với mình, nhưng tụi nó vẫn thoải mái dùng tiếng mẹ đẻ ở ngoài hơn mà. Kể cả, đi với tụi Mỹ hay UK, tụi nó dùng nhiều slangs và kể nhiều jokes. Dù được nói bằng tiếng Anh đấy, nhưng mình không có gốc văn hóa ở bên đó, nên mình cũng chẳng thể hiểu ngay được câu chuyện, ớ người một lúc. Vì thế, luôn luôn phải cố gắng hòa nhập với mọi người.

Thực sự mà nói, ngôn ngữ nên là công cụ để giúp mình hoàn thành công việc thuận lợi, nhanh chóng và đạt kết quả cao. Chứ, nếu dùng ngôn ngữ để đánh giá performance, đánh giá trình độ của nhau, mình nghĩ không nên. Ở bên châu Âu, chuyện một người nói được 4-5 thứ tiếng là hết sức phổ biến. Nên, sẽ rất bình thường khi trong 1 gia đình, bố nói tiếng Pháp, mẹ trả lời bằng tiếng Hà Lan, còn con sẽ đáp bằng tiếng Anh. Kiểu như, ai cảm thấy thoải mái với ngôn ngữ nào thì sẽ dùng ngôn ngữ đó thôi. Hy vọng, một ngày không xa, ở Việt Nam, hoàn toàn sẽ không quan tâm đến chuyện dùng tiếng Việt, tiếng Anh hay tiếng nào khác. Ai thích dùng tiếng nào thì dùng, hiểu nhau là được.

**************

COPYRIGHT by Tabalozone.com

CV & Cover Services: https://shorturl.at/X1BTF

Package mocked interview: https://shorturl.at/9pdO9