Nói đến management consulting, hầu như tất cả mọi người trong lĩnh vực kinh tế đều biết đến bộ ba MBB nổi tiếng: McKinsey, Bain và BCG. Còn, nói đến audit và accountancy, tất cả mọi người đều biết đến Big-4 firms: Deloitte (“Đì-loi”), PwC (“Phở với Cơm”), EY (“Em Yếu”) và KPMG (“Cơm Phở Mì Gà”). Những cái tên này là những firm tiêu biểu, sừng sỏ và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của bất kỳ quốc gia nào. Như một lẽ đương nhiên, làm việc trong các firms trên luôn là mong muốn và khát khao của hầu hết sinh viên và người lao động trong lĩnh vực kế toán, tài chính, kinh tế toàn thế giới.

Vì thế, cuộc cạnh tranh để có 1 vị trí làm việc diễn ra rất khốc liệt. Ví dụ như, với MBB, thông thường, ứng viên cần tốt nghiệp ở các trường danh tiếng, Master hay MBA là điều kiện cần. Điều kiện tiếp theo là CV đủ mạnh để pass vòng CV (đừng đùa nhé, không dễ pass CV đâu, nhất là ở các nước có sự phát triển kinh tế cao), qua đủ các vòng phỏng vấn (có thể bao gồm personal, group, và đặc biệt là giải case), rồi cuối cùng mới có quyết định là được hay không. Với Big4 kiểm toán, ngay từ bước tuyển fresh hay intern, ứng viên đã phải cạnh tranh mạnh mẽ rồi. CV, test, group interview, personal interview, đó là quy trình chung của nhiều member firms trên phạm vi toàn cầu. Họ luôn muốn tuyển chọn nhân sự chất lượng cao nhất có thể, vì trong professional services, nhân sự luôn là nguồn lực tốt nhất để firm phát triển và đạt được lợi nhuận cao. Các firms trên cũng sẵn sàng offer những lợi ích hấp dẫn cho nhân viên, đảm bảo họ có một mức thu nhập tốt. 

Đồng thời, các firms cũng không ngần ngại chi tiền cho hoạt động marketing. Mục đích đơn giản là đánh bóng tên tuổi, thu hút khách hàng, và thu hút nhiều ứng viên tiềm năng. Với nguồn lực bỏ ra như vậy, dễ hiểu vì sao, họ luôn đủ sức thu hút những ứng viên tài năng nhất nộp đơn và gia nhập. Và, bất ngờ thay, những hoạt động đó lại khiến nhiều ứng viên có suy nghĩ rằng, làm việc ở management consulting nghĩa là làm việc ở MBB; cũng như, làm việc ở audit là phải đến làm việc ở Big 4. Vì thế, nhiều người nhất quyết gia nhập các firms trên cho bằng được. Không thành công trong việc ứng tuyển ư? Đó chẳng khác nào là một thất bại nặng nề. Với nhiều người, đó là sự xấu hổ, tự ti, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và tinh thần.

Tuy nhiên, hãy nhìn vào thực tế một chút. Management consulting đâu phải chỉ có 3 firms MBB, và audit cũng đâu phải chỉ có 4 firms Big 4 đâu. Nếu chịu khó google search, chỉ sau vài giây thôi, chúng ta sẽ thấy một list dài các firms management consulting và audit khác nữa. Nếu muốn làm management consulting mà chưa thể pass MBB, muốn làm audit mà chưa pass Big 4, vẫn còn rất nhiều công ty để mình lựa chọn mà. Chỉ tiêu tuyển dụng của MBB và Big 4 luôn có hạn, trong khi số lượng ứng tuyển lại nhiều, nên, theo lẽ thông thường, chỉ có một số lượng giới hạn nhận được offer. Sự chuẩn bị chu đáo, sự cố gắng hết sức là điều đáng hoan nghênh. Nhưng, đó chỉ là điều kiện cần. Các ứng viên khác cũng có sự chuẩn bị và cố gắng mà, có phải chỉ bạn như vậy đâu. Nên, thay vì buồn chán vì kết quả không như kỳ vọng, mình nghĩ, hãy tự hào vì sự nỗ lực của bản thân. Vẫn luôn còn nhiều cánh cửa và cơ hội chờ đón mọi người.

Khi đi phỏng vấn cho bất kỳ vị trí nào, người phỏng vấn luôn muốn nghe lý do, vì sao ứng viên muốn gia nhập công ty, muốn làm việc ở vị trí & bộ phận này. MBB, Big 4 hay bất kỳ firms nào khác cũng vậy. Ứng viên cần phải trả lời thực sự thành thực. Người phỏng vấn đủ thông minh, đồng thời, họ có cơ hội hỏi đủ số người cần thiết để nhận ra, ai trả lời theo bài, theo văn mẫu. Vì sao cái này lại quan trọng? Vì, họ rất muốn biết, thái độ của ứng viên với công việc này như nào. Ứng viên có thực sự tìm hiểu về firm, về công việc hay không; ứng viên có thực sự mong muốn gắn bó và phát triển ở công ty hay không, etc. Đó mới là điều quan trọng. 

Do đó, không phải ngẫu nhiên mà phần lớn mọi người đều đánh giá, thái độ là yếu tố quyết định. Thái độ là thứ để biết rằng, ai đó có tiềm năng phát triển, làm việc lâu dài và thành công trong nghề. Kể cả, đó là lĩnh vực management consulting, audit, hay bất cứ ngành nghề nào. Thái độ đúng, cho dù làm ở small, local hay non-big firms, bạn vẫn có một sự nghiệp tốt và nhận được sự tôn trọng từ người trong nghề. Thái độ không đúng, kể cả bạn làm ở công ty to và vị trí fancy nhất, mọi người cũng sẽ không đánh giá cao. Cho nên, dù làm ở đâu, hãy luôn xây dựng một thái độ đúng. Ví dụ như, luôn sẵn sàng học hỏi; không ngừng nâng cao và rèn luyện kỹ năng; hoàn thành công việc đúng deadline với kết quả tốt. Cứ như vậy, qua thời gian, bạn sẽ thấy bản thân phát triển và được nâng tầm. Lúc đó, sẽ có rất nhiều cơ hội nghề nghiệp tốt sẽ tìm đến thôi.

Mà, nếu muốn vào big 4 làm việc, hoàn toàn có thể làm local hay non big firm, rồi sau apply theo diện experienced staffs. Lúc đó, Big 4 cũng thiếu người, do tụi tuyển lúc trước bỏ nghề hết rồi. Hy vọng, lúc đó, bạn còn đủ đam mê để theo nghề. Còn MBB? Mình không rõ đâu, ở Việt Nam thì có thể apply trực tiếp được. Còn ở nước ngoài? Học Master hay MBA trước đi nhé.