Báo chí đưa tin, quý I năm 2024, Vietnam Airlines (VNA) ghi nhận khoản lợi nhuận trước thuế (“LNTT”) kỷ lục. Mức lãi này thậm chí còn cao hơn hẳn giai đoạn sôi động trước đại dịch Covid-19. Công chúng bình luận, cho rằng giá vé hàng không nội địa cao như vậy, không lãi kỷ lục mới lạ. Thực ra, ảnh hưởng của giá vé nội địa đến con số lãi này không cao như nhiều người nghĩ. Con số LNTT “kỷ lục” này có vài điều đáng quan tâm.

Thứ nhất, cần lưu ý đến quãng thời gian so sánh. “Kỷ lục” là do truyền thông đặt tít, lấy số quý I năm 2024 để so sánh với số cả năm của các năm trước. Tức là, lấy số 3 tháng đầu 2024 để so sánh với số 12 tháng của các năm trước. Trong phân tích báo cáo tài chính, chẳng ai làm vậy cả, vì nếu muốn so sánh, cần phải đặt đúng hệ tham chiếu trước đã. Ví dụ như, so sánh doanh thu với doanh thu, LNTT với LNTT, quý 1 năm 2024 với quý 1 năm 2023 hoặc 2022, etc… Bạn mở báo cáo quý 1 của VNA ra, xem LNTT quý 1 năm 2023, mức đó còn cao hơn cả quý 1/2024.

Thứ hai, ảnh hưởng đột biến của khoản thu nhập khác. Khoản này đóng góp đáng kể vào LNTT, chiếm đến hơn 80% tổng LNTT của VNA. Khoản thu nhập khác này chủ yếu xuất phát từ việc nhà cung cấp xóa nợ của Pacific Airlines, là “one-off” event, tức chỉ phát sinh một lần, không lặp lại trong tương lai. Do đó, nếu muốn phân tích một cách chính xác nhất, cần loại trừ ảnh hưởng của những one-off events như này. Sau khi bỏ con số này ra, LNTT từ hoạt động kinh doanh của VNA chỉ còn đóng góp 20% thôi.

Thứ ba, cơ cấu doanh thu và lợi nhuận giữa đường bay quốc tế và bay nội địa. Theo thông tin từ truyền thông, 65% doanh thu VNA là từ bay quốc tế, 35% là bay nội địa. Mình không tìm thấy thông tin này trong báo cáo quý 1 của VNA, có thể họ cung cấp thêm thông tin cho nhà đầu tư hoặc báo chí. Tỷ lệ 65/35 này cao hơn hẳn so với cùng kỳ các năm trước. Thêm nữa, bay quốc tế thường mang lại tỷ suất lợi nhuận cao hơn (mình sẽ giải thích kỹ hơn về điều này trong 1 bài khác). Do đó, trong 20% LNTT còn lại, chắc chắn bay quốc tế đóng góp đáng kể hơn nhiều.

Từ đây, có thể thấy, giá vé nội địa tăng cao thời gian qua chẳng phải là động lực chính cho LNTT quý I/2024 của VNA. Mỗi tội, cách đưa tin của báo chí vô tình khiến nhiều người nghĩ như thế, mặc dù lý do giá vé cao đã được giải thích rất nhiều lần trên truyền thông. Thiết nghĩ, lần tới, nếu anh chị báo chí nào muốn đưa những tin như này, trong khi lại không chuyên về kinh doanh, nên để tít đầy đủ hơn. Đồng thời, có thể tóm gọn những thông tin quan trọng nhất đặt ngay lên đầu, ví dụ như gạch đầu dòng luôn nguyên nhân LNTT của VNA cao trong quý. Như này sẽ giúp người đọc rất nhiều.

___________________

P/s: thông thường, với các khoản thu nhập khác từ “one-off” event cao đột biến, các công ty thường trao đổi với firm kiểm toán trước khi công bố. Kể cả với báo cáo quý không yêu cầu phải soát xét, việc trao đổi này giúp công ty chắc chắn hơn về con số được ghi nhận, giảm thiểu rủi ro điều chỉnh về sau. Mình không rõ liệu VNA đã trao đổi với công ty kiểm toán của họ, KPMG, về khoản này hay chưa. Nhưng, cứ yên tâm rằng, với team kiểm toán VNA năm nay, chưa gì đã có thêm một khoản “significant risk” phải làm rồi.